Codzienne szczotkowanie włosów, najlepiej szczotką ze szczeciny, jest zabiegiem ważnym dla normalnego rozwoju i pięknego wyglądu włosów. Szczotkowanie włosów stanowi bowiem masaż skóry głowy, który pobudzając krążenie krwi ożywia cebulki włosów oraz usuwa kurz, łupież i rozprowadza równomiernie tłuszcz wydzielany przez gruczoły łojowe. Długość trwania tego zabiegu najlepiej jest określić jako wykonanie 100 ruchów szczotką dziennie. Grzebień i szczotkę należy chronić przed kurzem, myć starannie i przestrzegać zasady niepożyczania ich nikomu. W ten sposób unikniemy zakażenia skóry, jak również pasożytów.

Nie wolno zapominać, że dla utrzymania ładnych, zdrowych włosów należy zapewnić im dostateczny dopływ powietrza. Zwyczaj stałego noszenia nakrycia głowy jest ze wszech miar szkodliwy. Starajmy się obywać, zarówno latem jak i zimą bez nakrycia głowy, o ile warunki atmosferyczne na to pozwalają. Nakrycie nie powinno głowy uciskać, gdyż częstokroć bywa to powodem wzmożonego wypadania włosów.

Siwienia fizjologicznego leczyć nie można; można jedynie tuszować je stosując zabarwianie włosów. Uprzedzamy jednak, że rozjaśnienie włosów siwizny nie tuszuje, a poza tym, po przekroczeniu czterdziestu lat, rozjaśnianie włosów podkreśla stwardnienie rysów i uwidacznia oznaki starzenia się twarzy. Najbardziej wskazane jest w tym wieku farbowanie włosów na kolor ciemno- blond i kasztanowy. Włosy rude, jak i zbyt czarne, wyglądają nienaturalnie i nasuwają od razu przypuszczenie, że włosy są farbowanie, którego to wrażenia raczej wolałybyśmy uniknąć, mając do ukrycia siwiznę. Farbowania włosów środkami chemicznymi stanowczo nie polecamy osobom młodszym, które dążą do zmiany koloru dla mody czy fantazji, bo zarówno farbowanie, jak i rozjaśnianie, niszczy włosy. Przy siwieniu jest to tak zwane „zło konieczne”, bo jedynie ładny, równy, srebrny kolor włosów jest estetyczny, natomiast włosy szpakowate nie wyglądają zachęcająco i mocno postarzają. Farbowanie włosów farbami trzeba jednak przeprowadzać u fryzjera, bo samej rzadko kiedy udaje się uzyskać równomierny kolor włosów. Przy siwiejących włosach ciemnych godnym polecenia jest stosowanie naparu ziołowego; systematyczne płukanie tym naparem włosów po każdym myciu pozwala na ukrycie siwizny. Napar ten przygotowuje się z szyszek chmielu, korzenia tataraku, kory dębowej i liści orzecha włoskiego zmieszanych w równych częściach. Trzy czubate łyżki mieszanki należy zagotować w 2 1 wody.

Stary przepis ludowy podaje sposób przygotowania farby do włosów z zielonych łupin orzecha włoskiego. Przepis przygotowania tej farby jest następujący: świeżą łupinę możliwie naj- drobniej zmiażdżyć, czyniąc to jak najszybciej i unikając oświetlenia słonecznego. Otrzymaną miazgę zalać taką samą wagowo ilością czystego spirytusu, zakorkować i postawić w ciemnym miejscu. Po paru dniach zlać, resztę wycisnąć, szybko przesączyć przez gazę. Otrzymany płyn przechowywać w małych, ciemnych buteleczkach, dobrze zakorkowanych, w ciemnym miejscu. Uzyskana tą drogą farba jednak ma pewną wadę: brudzi skórę i pościel. Ze skóry można ją zmyć octem.

Z kolei przejdziemy do omówienia odsiwiaczy. Są one znacznie trwalsze od farb do włosów, nie plamią skóry ani pościeli. Woda i słońce nie wywierają na nie żadnego wpływu. Są one o tyle praktyczniejsze w użyciu, że można je stosować samej, bez pomocy fryzjera. Przywracają siwym włosom zabarwienie stopniowo, więc ich działanie nie rzuca się w oczy otoczeniu. Jedyną ich wadą jest to, że barwa włosów powstała po ich użyciu jest ciemniejsza od naturalnej i różni się odcieniem.

Odsiwiacze stosuje się w sposób następujący: z początku przez 7—14 dni zwilża się włosy codziennie. Włosy początkowo przybierają zabarwienie żółtawe, a potem ciemnieją. Po 2 tygodniach stosuje się odsiwiacz tylko raz w tygodniu dla utrwalenia koloru. Gdy już dobiegamy 60-tki, wyświadczymy sobie najlepszą przysługę godząc się z siwizną. Jeśli kobieta do dobrze utrzymanych srebrnych włosów doda trochę dbałości o estetyczny wygląd i zachowa młode, zgrabne ruchy oraz usposobienie pogodne — będzie stanowić niezaprzeczalnie czarujące zjawisko. 

Ogromnie przykrą dla każdego dolegliwością jest niemiła woń z ust. Przeważnie powodem tego jest nieprzestrzeganie zasad higieny w pielęgnowaniu zębów, niekiedy jednak przyczyną niemiłej woni z ust bywają choroby przewodu pokarmowego lub schorzenia (stany zapalne) migdałków. W tych wypadkach trzeba dla odzyskania świeżości oddechu leczyć samą chorobę, a nie jej objawy. Powinniśmy dodać na zakończenie tych rozważań, że osobom, którym zależy istotnie na ładnym wyglądzie zębów, na ich białości, zaleca się unikanie papierosów wpływających wybitnie na ciemnienie zębów. Jeśli już wspomnieliśmy o unikaniu palenia papierosów, trzeba z naciskiem przypomnieć, że nikotyna działa specjalnie ujemnie na organizm kobiety w ciąży i okresie karmienia i szkodzi wybitnie wrażliwemu ustrojowi dziecka. Każdej matce zależy na prawidłowym rozwoju jej dziecka, toteż myśl o jego zdrowiu powstrzyma ją na pewno w tym okresie od palenia papierosów.

Nośmy zatem okulary śmiało, tym bardziej, że wyraz twarzy krótkowidza, który nie chce nosić szkieł, jest dziwnie mało inteligentny, a przymrużanie oczów jest doskonałą drogą do szybkiego zdobycia zmarszczek. Dla tego ostatniego względu zaleca się noszenie szkieł ochronnych latem lub zimą w dni słoneczne również osobom o wzroku normalnym. Najlepszym kolorem tych szkieł jest zielonożółty. Zdrowe, błyszczące oczy to wielka ozdoba twarzy. Wszelkie szpecące je podrażnienia, zaczerwienienia powiek i oczu wynikłe z przyczyn takich, jak: czytanie przy nieosłoniętej żarówce, przebywanie w zadymionym lokalu, nadmierne wytężanie oczu przy pracy, plącz, niedostateczny sen lub nadużycie alkoholu — możemy zlikwidować sami. Sposobów jest bardzo dużo i wybierzemy kilka z nich.

Przedtem jednak należy powiedzieć, że wszystkie dłużej trwające podrażnienia, nie dające się zahamować środkami domowymi, wymagają wizyty u lekarza okulisty, a powtarzające się obrzmiewania powiek i podpuchnięcia pod oczyma nasuwają podejrzenia choroby nerek, serca, wątroby lub gruczołów wewnętrznego wydzielania; sprawy te również wymagają porady u lekarza. Okłady, kąpiele oczu. W przypadkach zaczerwienienia oczu i przejściowego obrzmiewania powiek wskazane jest stosowanie okładów ciepłych. Okłady możemy robić z esencji herbacianej, wody różanej, kwiatu lipowego, kwiatu bzu, z rumianku
1 świetlika lekarskiego, z naparu paproci i roztworu soli. Wodę różaną przygotować możemy same zaparzając 40 gramów płatków różanych w litrze wrzątku. Napar z kwiatu lipowego, kwiatu bzu, paproci przygotujemy zaparzając 1 łyżeczkę ziela szklanką wrzątku i odstawiając do naciągnięcia na 15—20 minut. Ponieważ mieszanka rumianku i świetlika lekarskiego jest jedną z najlepszych, polecamy ją najbardziej. Łyżeczkę rumianku i łyżeczkę świetlika zaparzamy szklanką wrzątku i po naciągnięciu (10—15 minut) odcedzamy. Roztwór soli przygotowujemy rozpuszczając
2 łyżki soli w 1 litrze wrzącej wody. Okłady robi się na zamknięte oczy przykładając zmoczone w płynie i lekko wyżęte tamponiki waty. Napar z ziół i kwiatów musi być oczywiście od- cedzony przez gazę, okład na oczach powinien być zmieniony na ciepły w miarę stygnięcia. Czas trwania okładu 5—10 minut.

Kąpiele oczu są bardzo wskazane, jeśli odczuwamy objawy zmęczenia i podrażnienia oczów lub zdarzy nam się zaprószenie oka. Kąpiel oczna powinna być robiona w specjalnym kieliszku do płukania oczu (które można nabyć w każdej drogerii czy aptece) i dla każdego oka przygotowana oddzielnie. Kąpiele możemy robić z roztworu kwasu bornego (płaską łyżeczkę kwasu bornego rozpuszczamy w szklance gorącej wody i po przestudzeniu używamy do kąpieli), jak również z naparu rumianku i świetlika lekarskiego. Tworzeniu się jęczmieni zapobiega lekkie przetarcie powiek, 2—3 razy na tydzień, watką zmoczoną w czystej wódce i wyżętą. Przy częstym występowaniu należy zasięgnąć porady lekarza. Oczywiście, zarówno tran, maść, jak i podane roztwory można stosować tylko przy zdrowych, nie podrażnionych oczach. Maść lub tran stosować 3 razy w tygodniu na noc, roztwór codziennie.

Warto też przypomnieć stare przysłowie francuskie, które mówi: „wiek kobiety poznaje się po jej rękach”. Ręce, jak i szyja, o wiele szybciej poddają się zmianom starzenia niż twarz. Nie pomoże zachowanie zgrabnej, młodzieńczej sylwetki, jeśli naskórek rąk będzie pomarszczony, zwiędły, nieelastyczny. Oczywiście, najbardziej niszczy ręce praca fizyczna: pranie, sprzątanie, gotowanie itp. codzienne domowe prace. Myli się jednak poważnie, kto sądzi, że przy takiej pracy nie można utrzymać ładnego wyglądu rąk.

Najprostsze prawidła pielęgnowania rąk głoszą: myć ręce zawsze w ciepłej wodzie z dodatkiem boraksu (‘/2 łyżeczki na litr wody), dobrym przetłuszczonym mydłem. Do oczyszczania rąk i paznokci najlepiej używać gumowej szczoteczki, gdyż nie drażni ona skóry rąk i palców, a oczyszcza lepiej niż twarda szczotka. Wycierać ręce trzeba szorstkim, zawsze suchym ręcznikiem, gdyż po użyciu wilgotnego ręcznika naskórek łatwo pęka, zwłaszcza w chłodnej porze roku. Dbałość o ręce, pomijając względy estetyczne, ważna jest i z tego powodu, że przez pęknięcia i uszkodzenia naskórka rąk łatwo przenikają do naszego organizmu bakterie chorobotwórcze. Normalna pielęgnacja rąk polega na zapobieganiu uszkodzeniom naskórka i zwalczaniu objawów starzenia się rąk.

Procesowi starzenia się rąk zapobiegniemy stosując krem lecytynowy i wmasowując go w palce i dłonie ruchami używanymi przy wkładaniu nowych, skórkowych rękawiczek. Palce masujemy od końców do nasady, i dalej po zewnętrznej części dłoni do przegubu. Jeśli ręce są zmęczone pracą i nabrzmiewają na nich żyły, bardzo wskazane jest parominutowe ćwiczenie polegające na uniesieniu dłoni do góry, trzepotaniu palcami i ruchu okrężnym dłoni dookoła przegubu.

Przy bardzo wysuszonych, pomarszczonych rękach dobre wyniki dają ciepłe kąpiele (1 raz na tydzień) w świeżym oleju jadalń jon, a jeszcze lepiej w świeżym tranie. Po takiej kąpieli trzeba ręce starannie obmyć ciepłą wodą z boraksem i przetłuszczonym mydłem. Starym sekretem kosmetycznym na zachowanie młodego, ładnego wyglądu rąk jest zwyczaj sypiania w rękawiczkach (cienkich, bawełnianych); ręce uprzednio smarujemy kremem odżywczym. Daje to dobre rezultaty w stosunkowo krótkim czasie.

Mówiąc o rękach nie możemy zapominać o skórze ramion, które często, zwłaszcza u młodych dziewcząt, pokryte są szorstką skórą i drobnymi czerwonymi krosteczkami. Najważniejszą przyczyną takiego stanu jest brak zamiłowania do przestrzegania zasad higieny osobistej — a więc codziennego użycia ciepłej wody i mydła. Ramiona, pokryte tzw. popularnie „gęsią skórką”, należy myć dwa razy dziennie ciepłą wodą i ostrą, namydloną rękawiczką kąpielową. Po umyciu wcierać na noc w skórę ramion glicerynę zmieszaną pół na pół ze spirytusem salicylowym. Cotygodniowe kąpiele całego ciała w słonej wodzie również skutecznie przeciwdziałają powstawaniu tego typu defektów na skórze ramion, ud i łydek.

Częstym kłopotem wielu kobiet, zwłaszcza latem, jest stwardniały, brzydki naskórek łokci. Powstaje on przeważnie ze zwyczaju podpierania się łokciami o twardą powierzchnię stołu. Tę wadę urody można usunąć mocząc łokcie co wieczór przez 10 min. w ciepłej wodzie z dodatkiem boraksu, przecierając je dość energicznie trąbkami kosmetycznymi, a po osuszeniu, smarując gliceryną zmieszaną ze spirytusem salicylowym lub masując je maścią tranową.

Omówiwszy ogólne zasady pielęgnacji rąk o skórze zdrowej, podamy domowe sposoby zwalczania najpospolitszych schorzeń. Jeśli na palcach i dłoniach utworzyły się pęknięcia (co się często zdarza po praniu, przy którym używamy proszku do prania, sody i zwykłego mydła, działających bardzo wysuszająco na skórę rąk), trzeba je moczyć wieczorem w ciepłym odwarze siemienia lnianego (siemię lniane zagotować w wodzie zmieszanej pół na pół z mlekiem) i na noc masować maścią tranową. Sypiać aż do za-gojenia rąk w czystych bawełnianych rękawiczkach (oczywiście jasnych).

Przy występowaniu na palcach rąk i dłoniach m o d z e 1 i, tzn. ograniczonego zrogowacenia naskórka — powstałego na skutek częstego i długotrwałego tarcia lub ucisku mechanicznego, zastosujemy codzienne kąpiele rąk w ciepłej wodzie z boraksem i smarowanie modzeli na noc 10% maścią salicylową. Oczywiście, należy przede wszystkim położyć nacisk na usunięcie przyczyn powodujących powstawanie modzeli. Przy sinicy rąk występującej u młodych dziewcząt, cierpiących na zaburzenia w miesiączkowaniu, trzeba — poza leczeniem schorzenia podstawowego — zastosować następującą pielęgnację rąk: Sypiać w czasie kuracji w cienkich, bawełnianych rękawiczkach, a zimą przestrzegać noszenia ciepłych rękawiczek.

Przy odmrożeniach rąk objawiających się sinieniem ich skóry przy zbliżaniu się chłodnej pory roku oraz lekkim obrzękiem i swędzeniem trzeba stosować przemienne kąpiele wieczorne w ciepłej i zimnej wodzie. Do zimnej wody dodamy ałunu, do ciepłej boraksu (po l/i łyżeczki każdego środka na litr wody). Zabieg polega na 6-krotnym zanurzeniu rąk na przemian w zimnej i gorącej wodzie. Z zabiegów ziołoleczniczych warto zastosować moczenie odmrożonych rąk w naparze mięty i dziurawca. Garść ziół zmieszanych w równych ilościach zagotować w 3 litrach wody i odcedzić. Odmrożenie od sinicy rąk można odróżnić tym, że sinica utrzymuje się przez cały rok, a objawy odmrożenia występują wyraźnie jedynie w chłodnej porze roku; przez resztę roku ręce zachowują koloryt normalny. Oczywiście leczenie odmrożeń w domu może dotyczyć tylko najlżejszej postaci odmrożenia (I stopnia), charakteryzującej się wyżej podanymi objawami. Nie można pomyśleć o starannym utrzymaniu rąk bez dbałości o wygląd paznokci. Powinny one być co tydzień starannie obcinane i opiłowane w ładny owalny kształt. Zdrowe paznokcie nie łamią się, są elastyczne i mają kolor lekkoróżowy. Niestety, paznokcie pod wpływem przyczyn zewnętrznych, jak stałe stosowanie emalii, lakieru, acetonu lub przyczyn wewnętrznych: niedobór wit. A i C oraz fosforu, żelaza i arsenu w organizmie, stają się często kruche i łamliwe.
W celu wzmocnienia ich i wyleczenia należy zaniechać stosowania lakieru, emalii i acetonu, moczyć paznokcie co wieczór w ciepłej oliwie lub świeżym oleju jadalnym i wcierać w nasadę paznokci sok z cytryny. Te same zabiegi można stosować z powodzeniem przy występowaniu „kwitnienia” paznokci, z tym że w czasie moczenia trzeba paznokcie dość energicznie masować. Zabiegi o ładny wygląd rąk zakończymy wykonaniem manicure, które możemy również zrobić same, bez uciekania się do fachowej pomocy.

Pierwsza czynność — to skrócenie paznokci za pomocą nożyczek i nadanie im pilnikiem ładnego, migdałkowego, owalnego kształtu. Noszenie zbyt długich paznokci nie jest ani estetyczne, ani praktyczne przy wykonywaniu codziennych zajęć. Posługując się pilnikiem nie należy zbytnio wypiłowywać kącików paznokci, to je bowiem osłabia i wywołuje stwardnienie na-skórka. Do usuwania starej emalii czy lakieru nie należy używać acetonu, który wysusza paznokcie; lepiej stosować specjalne rozpuszczalniki lub posmarować starą emalię warstwą nowej i zaraz zetrzeć watką. Po opiłowaniu paznokci i zmyciu starego lakieru należy ręce starannie umyć ciepłą wodą, oczyścić paznokcie szczoteczką i zamoczyć palce w naczyniu z gorącą wodą, w której rozpuścimy trochę toaletowego mydła.
W czasie moczenia oczyścimy pumeksem końce i boki palców ze zgrubiałego naskórka. Po wytarciu rąk delikatnie odsuwamy skórę przy nasadzie paznokcia kościaną pałeczką. Podważywszy naskórek wycinamy go ostrożnie małymi nożyczkami o zaokrąglonych końcach lub specjalnymi cążkami do manicure. Po wycięciu skórki owijamy końce kościanej pałeczki zmoczoną watą, obmywając dookoła brzeg paznokcia i odpychając lekko skórę u jego nasady, aby uwidocznić łękotkę (półksiężyc).

Dobierając kolor lakieru do paznokci musimy pamiętać o tym, że wszelkie jaskrawe kolory wymagają wielkiej dbałości o ręce; dla rąk kobiety pracującej najwłaściwszy jest naturalny kolor bladoróżowy. Przed lakierowaniem trzeba paznokcie starannie umyć i osuszyć, aby nie było na nich wilgoci ani tłuszczu. Polerowanie paznokci miękką irchową poduszeczką działa na nie wzmacniająco. Na zakończenie tych zabiegów starannie pokrywamy paznokcie warstwą bezbarwnego lakieru, a po jego wyschnięciu warstwą emalii w wybranym kolorze. Jeśli chcemy, aby emalia szybko wyschła, zanurzymy ręce w zimnej wodzie.

Podajemy, w jakich przypadkach i w jaki sposób należy stosować poszczególne zioła. Rumianek zwykły — wysuszony, zaparzony (jedna łyżeczka na szklankę wody) i przecedzony — działa przeciwzapalnie; połączony pół na pół z mlekiem usuwa zaczerwienienia i podrażnienia skóry. Odwar rumianku użyty jako płukanka po myciu włosów rozjaśnia je na kolor lekkozłotawy i wzmacnia cebulki włosowe; garść rumianku zalewamy 3 litrami wody; gotować przez 20 minut, przecedzić. Nalewka z rumianku z rozmarynem znakomicie wzmacnia włosy. Nasypujemy do butelki po 5 gramów rumianku i rozmarynu, zalewamy wódką monopolową, stawiamy na 2 tygodnie w miejscu ciepłym, ale nie bardzo słonecznym. Mieszamy codzienne. Po tym okresie dokładnie przecedzamy płyn przez gazę. Nalewką tą nacieramy za pomocą miękkiej szczoteczki słabe, wypadające włosy, dwa razy w tygodniu na noc. Kwiat lipowy — zaparzony (łyżeczka na szklankę) i osłodzony odrobiną prawdziwego miodu — jest doskonały do mycia skóry szczególnie wrażliwej, podrażnionej lub łatwo pierzchnącej.

Rozmaryn zjędrnia skórę, przeciwdziała zmarszczkom i przedwczesnemu zwiotczeniu szyi. Nalewkę rozmarynową sporządza się na wódce (dla skór tłustych) lub na winie gronowym (dla skór suchych). Bierze się 10 gramów ziół na pół litra wódki lub wina. Nalewka musi stać 6 tygodni. Należy ją mieszać co 2—3 dni. Po zlaniu i przecedzeniu, nalewką tą natrzepywać skórę dwa razy dziennie za pomocą kawałka waty, uprzednio zmoczonego w przegotowanej wodzie. Szałwia działa ściągająco. Używana jest do płukania jamy ustnej przy zapaleniu dziąseł. Parzona jak herbata i używana do okładów na oczy — leczy jęczmienie. Goi ropne wypryski na twarzy. Stosowana do obmywania i okładów pod ceratką, leczy nawet głębokie, trudno gojące się nacieki. Jako płukanka, pół na pół z rumiankiem, rozjaśnia włosy i zapobiega ich łamliwości. Skrzyp nadaje się do mycia skóry tłustej, działa bowiem osuszająco. Łyżkę stołową skrzypu zalać szklanką zimnej wody, gotować 20 minut, przecedzić; myć tym wywarem twarz dwa razy dziennie. Skrzyp, użyty jako płukanka, osusza włosy i przyśpiesza ich porost. (Garść skrzypu zalać 3 litrami wody, gotować 30 minut, przecedzić). Pokrzywa świeża lub suszona jest nieocenionym środkiem przeciw łupieżowi. Zalać 10 gramów pokrzywy litrem wódki; po dwóch tygodniach odcedzić i dodać 50 gramów spirytusu salicylowego. Nacierać skórę głowy 3—4 razy w tygodniu.

Korzenie tataraku i chmiel są doskonałe do płukania włosów ciemnych, które straciły kolor i wypadają. Garść chmielu i garść tataraku gotować przez 20 minut w 3 litrach wody, przecedzić i płukać tym odwarem włosy po dokładnym zmyciu mydła, a staną się miękkie, bujne i puszyste. Arnika. Roślina stosunkowo mało znana zbieraczom ziół, najliczniej występuje w północnej i wschodniej części kraju, także na łąkach Podkarpacia. Kwiat żółty, lekko pachnący, kwitnie w czerwcu i lipcu. Doskonały składnik nalewki osuszającej skórę. Nalewkę można sporządzać zarówno z kwiatu, jak i korzenia. 
Łopian — łopuch — wyrasta dziko w pobliżu siedzib ludzkich. Zbiera się korzenie, które wymyte i pokrajane należy dobrze wysuszyć i trzymać w suchym miejscu. Stosuje się jako główny składnik przy mieszankach do płukania włosów, do obmywania skóry łojotokowej i mieszanej oraz jako napar, którego picie zaleca się przy trądziku i zanieczyszczeniach skóry.

Mydlik lekarski — pospolita roślina wyrastająca na miedzach, polach ornych, w ogrodach warzywnych i owocowych. Zbiera się korzenie, które należy dobrze wymyć, jeszcze świeże drobno pokroić i wysuszyć. Mydlik lekarski jest doskonałym środkiem wchodzącym w skład mieszanek do płukania włosów przy łojotoku.

Wierzba — zdejmuje się korę na wiosnę i szybko wysusza na otwartym powietrzu. Dobry składnik mieszanki do płukania włosów przy łupieżu tłustym. Działa przeciwpotnie, jako napar do moczenia pocących się nóg.
Dąb — zbiera się korę na wiosnę. Należy ją suszyć w przewiewie, aby nie spleśniała. Dobry składnik przyciemniającej płukanki włosów przy siwieniu. Jako napar stosuje się do moczenia pocących się lub odmrożonych nóg.

Macierzanka — maleńki, ścielący się krzewek, bardzo pospolity, rośnie na słonecznych wzgórkach. Ma silny przyjemny zapach. Zbierać w czasie kwitnienia. Suszyć w cieniu, przechowywać w naczyniach zamkniętych. Jako składnik mieszanki ziołowej wskazany przy kąpielach -ciała (gdy występują wyrzuty, krosty ropne) oraz w nalewkach ściągających.

Rojnik czerwony — w stanie dzikim rośnie na wzgórkach piaszczystych, często na murach i wietrzejących skałach. Roślina bezłodygowa, podobna do zielonej georginii. Sok wyciśnięty ze świeżych liści rojnika z dodatkiem soku cytryny stanowi środek przeciwpiegowy.

Perz — najpospolitsza, wieloletnia trawa, zarastająca pola uprawne i ogrody. Suszy się całą roślinę. Bardzo wskazana jako składnik naparu do picia przy trądziku. 

Podbiał zwyczajny — wyrasta gromadnie nad rowami, brzegami rzek i strumieni. W kosmetyce stosuje się liście, które zbiera się latem i wysusza, rozkładając je pojedynczo. Okład lub odwar z podbiału stosuje się zewnętrznie przy rozszerzonych naczyniach krwionośnych na twarzy. Garść liści zaparzyć w gorącej wodzie, odstawić do naciągnięcia na godzinę, potem prze-cedzić i naparem przemywać twarz 2 razy dziennie. Z odcedzonych liści robimy wieczorem okład na miejsca zaatakowane żyłkami. Okład zdjąć z twarzy po V2 godzinie i opłukać ją odwarem odcedzonym.

Nostrzyk lekarski — wyrasta na miedzach, pod płotami, w zapuszczonych ogrodach, dochodząc do metra wysokości. Zrywa się kwiat z miękkimi wierzchołkami łodyg. Suszyć w cieniu. Jako środek rozmiękczający wchodzi w skład maseczek oczyszczających przy skórze tłustej.

Świetlik lekarski — rośnie w trawie na łąkach, często w rowach zarośniętych trawą. Mała roślinka 15 cm wysoka, o liściach jajowatych, kwiaty bezszypułkowe, wychodzące pojedynczo z kątów liści w lipcu i sierpniu. Korona biało-liliowa prążkowana, wewnątrz żółta plama. Opis zioła podajemy dość wyczerpująco, gdyż jest ono, jako napar, ze wszech miar wskazane przy podrażnieniach i obrzmieniach powiek oraz przy przemęczeniu oczu.

Mięta — zbiera się ją póki łodygi są miękkie i soczyste, więc przed zakwitnięciem. Starannie suszyć w cieniu. Stosuje się jako składnik naparów przy przemrożeniach oraz nalewek i maseczek przy cerze łojotokowej.

Można również płukać włosy w naparze wierzchnich skórek cebuli, co nadaje im wybitnie złocisty kolor. Garstkę skórek z cebuli namoczyć na noc w ‘/h litra chłodnej wody i na drugi dzień zagotować. Po umyciu i opłukaniu włosów czystą wodą, zwilżać tym odwarem włosy, nacierając je równomiernie zwilżonym w płynie tamponem waty.

Toteż przestając rozważać, czy malować się czy nie, zastanowimy się, jak to robić? Przede wszystkim obowiązuje zachowanie umiaru, tzn. stosowanie zabiegów upiększających do pory dnia, okoliczności, wieku. Zrobimy krótki przegląd ogólnych prawideł upiększania się w zależności od wieku.

18 — 20 lat — wyrównanie zarysów brwi przez depilowanie, używanie pastelowych kredek do ust. Przy zbytniej bladości — odrobina różu w kolorze odpowiadającym szmince do warg. Zanadto jaskrawe kolory zdecydowanie postarzają, upiększenie powinno być delikatne. Puder o odcieniu naturalnym cery.

20 — 30 lat — maquillage trochę śmielszy, technika jego bardziej wyszukana, doskonalsza. Za pomocą sztuczek maquillage’u podkreślamy najbardziej atrakcyjne cechy urody, tuszujemy defekty.
30 — 40 lat — w tym wieku należy zacząć uważać, aby nie dążyć za wszelką cenę do wyglądania „zbyt młodo”; umiejętnie podkreślamy urodę, nie popadając w przesadę.

40 — 50 lat — obowiązują jasne odcienie kredek i różu. Starajmy się, operując ołówkiem do brwi, tuszem, różem, pudrem i szminką, osiągnąć jak najidealniej pastelowy koloryt.

Ponad 50 lat — w tym wieku można również wyglądać uroczo, strzegąc się jednak jak ognia przesady w stosowaniu kosmetyków upiększających. Jaskrawe kolory, niestety, nie odmładzają; stosując je wygląda się staro i nienaturalnie. Zbyt ciemna kredka podkreśla opadnięte kąciki ust, a zbyt jaskrawy róż — zmarszczki. Kosmetyki stosować można nadal, pamiętając o umiarze.

Gdyby kobiety zadały sobie trochę trudu dla opanowania sztuki maquillage’u, byłoby znacznie więcej pięknych i atrakcyjnych twarzy. Dla ułatwienia właściwego doboru środków upiększających, w zależności od koloru oczu, włosów, karnacji podajemy tabelę doboru kolorów.

Sekret atrakcyjnego ¡sposobu malowania się polega na przestrzeganiu pewnych praw. Róż na policzkach powinien wyglądać jak lekki naturalny rumieniec. Granice uróżowanych miejsc powinny być zatarte; najważniejsze jest takie rozprowadzenie różu, aby granice uróżowanego miejsca zlewały się z kolorytem skóry. Umiejętnym nakładaniem różu można wywołać wrażenia, że twarz jest szersza lub węższa.
twarz okrągła — wymaga nakładania różu w formie szerokich owali, starannie wycieniowanych,
twarz długa— uróżujemy w formie trójkątów wzdłuż nosa,
twarz kwadratowa—nakładamy róż w formie półksiężyców na zewnętrznych częściach policzków, twarz owalna — róż w formie wąskich trójkątów wysoko na policzkach,
twarz wąska — róż nakładamy kolisto pod oczyma na kościach policzkowych.

Nie zapomnijmy, zwłaszcza pomiędzy 30—40 rokiem życia, leciutko poróżować miejsca pod łukami brwi i sam środek brody — to zdecydowanie odmładza.

Można stosując szminkę do warg zmieniać zarysy ust i ich wyraz. Pewne, nawet niewielkie zmiany w rysunku ust mogą zdecydowanie wpłynąć na upiększenie naszego wyglądu. Przy zbyt długiej górnej wardze, pogrubiamy lekko jej łuk. Przy zbyt krótkiej wardze, poszerzamy lekko kąciki ust. Jeśli mamy zbyt wąską górną wargę, przez jej wydatne poszerzenie uzyskamy właściwy kształt ust.
Przy różowaniu policzków przestrzegajmy zasady — nie nakładać różu niżej niż linia ust. Różowienie górnych partii twarzy odmładza. Po nałożeniu różu starannie przypudrować twarz. Użycie różu w pudrze jest łatwiejsze; trzeba jedynie przestrzegać nałożenia go na twarz w końcowej fazie maquillage’u, po zastosowaniu kremu pod puder i pudru. Przy używaniu tego różu należy pamiętać o tym, że musi być w kolorze pastelowym, by łatwiej było zatrzeć granice uróżowienia się.

Pudru nie należy oszczędzać — nie można bowiem pudru wcierać; należy nim twarz osypać, a nadmiar jego zebrać delikatnie czystą watką lub miękką flanelową szmatką. Reguły używania szminki do ust głoszą: nie należy nigdy nakładać nowej warstwy pomadki na starą. Usta przetrzeć chusteczką lub czystą szmatką i dopiero wtedy różować na nowo. Wargi trzeba szminkować równo, pokrywając szminką całą ich powierzchnię. Wyraźny zarys ust osiąga się przez obrysowanie linii warg szminką i następnie wypełnienie wnętrza konturu. Omawiając maquillage nie możemy pominąć sprawy upiększania oczu. Tu jako naczelną regułę i powszechny apel ogłaszamy: nie nadużywać tuszu do rzęs. Rzęsy sztywne, jak druty parasolki, nadają oczom bezmyślny, lalkowaty wyraz. Modne obecnie przedłużanie ciemną kreską oczu i podkreślanie ich zmniejsza oko; jedynie kobiety o dużych, wyrazistych oczach mogą hołdować temu przykazaniu mody, i też raczej tylko przy maquillage’u wieczornym. W tym wypadku lepiej użyć ołówka brązowego niż czarnego. Brwi nie należy przyciemniać zbyt mocno — nie powinny być ciemniejsze od włosów bardziej niż o 2 lub 3 odcienie. Jasne blondynki powinny używać do brwi brązowego ołówka. Zbyt mocno przyciemnione brwi zaostrzają rysy, nadają oczom nienaturalny wygląd, a po czterdziestce wybitnie postarzają. Przedłużenie brwi powinno być lekkie i wyglądać jak zanikająca linia. Tuszować należy tylko rzęsy górne. Przestrzegając tych zasad maquillage’u (oczywiście niezbyt rygorystycznie, gdyż niektóre kobiety o wielkim poczuciu artystycznym mogą to zrobić nawet lepiej, „po swojemu”), będziemy zadowolone ze swego wyglądu i uśmiechniemy się, a uśmiech doda naszej starannie zrobionej twarzy jeszcze więcej uroku.

Jeżeli jednak mimo stosowania tych zabiegów, rozszerzenia żył będą coraz wyraźniejsze, należy zwrócić się do lekarza-chirurga, który zadecyduje o metodzie leczenia. Odciskom zapobiega noszenie wygodnego, dobrze dopasowanego obuwia. Usuwać je można stosując moczenie nóg w ciepłej wodzie, w której rozpuścimy trochę mydła, a po osuszeniu smarując płynem przeciw odciskom, który zawsze możemy nabyć w aptece. Zamiast płynu możemy też użyć plastra turystycznego.

Po kilku dniach leczenia odciski przeważnie znikają; nawrotom ich zapobiegniemy nosząc wygodne obuwie. Wystająca kostka przy dużym palcu u nóg (paluch koślawy) powstaje na wskutek wykrzywienia dużego palca do wewnątrz i jest częstokroć spowodowana noszeniem niewygodnego obuwia. Najczęstszą jednak przyczyną jest wrodzona skłonność do tego schorzenia, polegająca na osłabieniu układu mięśniowo-kostnego stopy, a nadmierne obciążenie stóp i ciasne, nie-wygodne obuwie pogłębiają ten defekt.

W leczeniu tej dolegliwości można stosować masaże stopy, a przy bolesnym zaczerwienieniu’ i obrzęku, ciepłe kąpiele stóp w wodzie z dodatkiem jodyny (do zabarwienia lekkiej herbaty) lub przykładanie na kostkę, pokrytą cienką warstwą wazeliny, okładu z płynu Burowa pod ceratką (2—3 razy w tygodniu na noc). Są to jednak środki wystarczające w lżejszych wypadkach. Zawsze jest wskazane zasięgnięcie porady u lekarza-ortopedy, który zaleci noszenie specjalnych wkładek. Niekiedy jedynie skuteczne jest leczenie operacyjne. Szorstką skórę i czerwone krosteczki, tzw. „gęsią skórkę”, usuwamy tymi samymi zabiegami, jakie podawano przy zwalczaniu podobnego samego defektu ramion.

Na zakończenie tych rozważań warto wspomnieć o pielęgnowaniu paznokci. Należy je od czasu do czasu masować ciepłą oliwą lub olejem, obcinać równo, opiłowywać starannie, nie wycinając zbytnio boków, gdyż zbyt głębokie wycinanie sprzyja bolesnemu wrastaniu paznokci. Lakierując paznokcie nóg musimy unikać zbyt jaskrawych kolorów emalii i lakieru.

Po natłuszczeniu lub posypaniu talkiem rąk i nóg, otwartą dłonią chwytamy nogę w kostce od strony zewnętrznej (od pięty) i wykonujemy silny głaskająco-ugniatający ruch od kostki poprzez łydkę do kolana — nigdy odwrotnie. Ruchy takie wykonujemy na przemian prawą i lewą dłonią, dla każdej nogi po 10—20 ruchów oddzielnie. Zabieg ten można stosować 3 razy w tygodniu, najlepiej wieczorem. Przy żylakach i obrzękach mających podłoże wewnętrzne (choroby serca, nerek) robienie masaży jest przeciwwskazane.

Masaże i moczenie nóg w słonej wodzie są również wskazane przy sinicy nóg występującej na tym samym podłożu co i sinica rąk u młodych dziewcząt, z tym że do masażu użyjemy maści ichtiolowo-kamforowej i będziemy przez okres kuracji sypiać w cienkich, bawełnianych pończochach. Przy odmrożeniach nóg I stopnia, charakteryzujących się występowaniem w chłodnej porze roku sinoczerwonego zabarwienia, swędzeniem i lekkim obrzękiem — masaże nóg 10% maścią ichtiolowo-kamforową dają również bardzo dobre rezultaty. Powinny jednak być poprzedzone wymoczeniem nóg w ciepłym naparze skrzypu, mięty i dziurawca i opłukaniem chłodną wodą.

Musimy zaznaczyć, że w okresie menstruacji należy unikać moczenia nóg w ciepłej wodzie i kąpieli przemiennych. Podstawą pielęgnowania nóg jest przestrzeganie czystości. Codzienne ich mycie ciepłą wodą i mydłem zapobiega powstawaniu wielu przykrych defektów. Obolałe, obrzmiałe stopy dobrze jest wieczorem po umyciu wymoczyć w słonej wodzie cieplej, opłukać chłodną i natrzeć spirytusem kamforowym. Do takiej słonej kąpieli używamy łyżeczkę soli na V 2 1 wody. 

Oczywiście przy odparzeniach nóg i pęcherzach nie możemy moczyć nóg w słonej wodzie — moczymy je wówczas w lekkim (różowym) roztworze nadmanganianu potasu lub naparze kwiatu lipowego i rumianku. Pęcherz przebijamy igłą opaloną nad ogniem i zasypujemy proszkiem „Dermatol”. Martwej skóry obcinać nie należy, aż do chwili utworzenia się nowej. Odparzenia na nogach nacieramy maścią tranową aż do wygojenia. Przy bolesnym pękaniu pięt trzeba codziennie wieczorem wymyć nogi ciepłą wodą i mydłem, wymoczyć w naparze kwiatu lipy i rumianku (garstkę ziół na 3—4 litry wody); po osuszeniu wcierać w pięty maść tranową lub maść „Dermosan” aż do wygojenia. Niezależnie od tych zabiegów należy zasilić organizm w witaminę A. Radzimy przyjmować — po zasięgnięciu opinii lekarza — przez miesiąc witaminę A — w roztworze oleistym po 5 kropli dziennie.